Stagger Lee en Billy Lyons – muziekverhalen.blog

Bronnen:
American Blues Scene
www.staggerlee.com
The Stagger Lee Files

Dit zijn twee legendarische namen in de muziekgeschiedenis. Beide zijn het geen zangers of muzikanten maar over een voorval uit hun leven wordt tot op de dag van vandaag gezongen. Er bestaan naar verluid meer dan 400 versies van een lied over een schietpartij tussen Stagger Lee en Billy Lyons. Het bijzondere aan dit verhaal is dat het echt gebeurd is.
De vete tussen Stagger Lee en Billy Lyons is legendarisch. Het is een echt Amerikaans volksverhaal dat al meer dan honderd jaar wordt verteld: Stagger Lee die Billy Lyons neerschiet vanwege wisselende redenen. De ene keer gaat het over een Stetson cowboyhoed, dan weer over een vrouw, een gokschuld, politiek, of simpelweg omdat Stagger Lee een rotzak was. Het zou zomaar eens kunnen zijn dat dit het meest gecoverde Amerikaanse lied uit de geschiedenis is.
Als je Googled naar “Stagger Lee” komt hij al snel met namen als Mississippi John Hurt, Furry Lewis, Lloyd Price, Samuel L. Jackson (ja, de acteur), Fats Domino, Elvis Presley, Taj Mahal, en nog heel wat anderen.

Wie was toch die illustere Stagger Lee? Afhankelijk van de verteller heeft hij overigens heel wat bijnamen: Stagger, Stack-O-Lee, Stackalee etc. Heeft hij überhaupt bestaan? Was hij een metgezel van Jesse James (die ook in die periode leefde)? Was er iets bijzonders met die Stetson-hoed? Heeft hij een pact met de duivel gesloten? De meest vreemde suggesties zijn in de loop der jaren voorbij gekomen. In een blog op American Bluesscene wordt het hele verhaal verteld. Ik vertaalde het en maakte er een goed lopend geheel van.

Het waargebeurde verhaal speelt zich af in een bar in Saint-Louis op kerstavond 1895. Die avond brak er een vechtpartij uit tussen de twee vrienden Billy Lyons en Lee “Stack” Shelton. Zo was dus zijn echte naam. Hij stond algemeen bekend als “Stack” Lee. Ze zaten te drinken in de saloon van Bill Curtis en discussieerden over politiek. In het heetst van de discussie trok Billy de dure Stetson hoed van Lee Sheltons hoofd. Toen hij weigerde hem terug te geven schoot Lee Billy in zijn buik, raapte de hoed op en ging weg. Billy Lyons overleed kort daarna aan de verwonding. Die nacht werden er nog meer moorden gepleegd in Saint-Louis maar deze zou wereldwijd bekend worden.

Het verhaal werd op 28 december 1895 gepubliceerd in de krant St. Louis Globe-Democrat. Ik heb wat knipsels bij dit artikel geplaatst. Sheltons naam werd er overigens verkeerd gespeld. In die periode was de politieke situatie nogal gespannen en voor politici was het van groot belang om elke mogelijke stem te winnen. Saint-Louis was een flinke stad met een grote Afro-Amerikaanse gemeenschap en dus moesten die stemmen ook gewonnen worden. De Republikeinen waren in die tijd hun machtsbasis aan het verliezen. Het is aannemelijk dat Shelton en Lyons daarover zaten te discussiëren want Shelton was een Democratische organisator en Lyons een Republikein. Vermoedelijk kreeg de moord daardoor veel media-aandacht en werd de zaak nauwgezet gevolgd. Lee Shelton had vooraanstaande advocaten ingehuurd en daardoor kon de jury niet tot een eenduidig oordeel komen. In 1897 werd de zaak opnieuw behandeld en nu werd Lee Shelton schuldig bevonden aan moord zonder voorbedachte rade. Hij werd veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf.

Een jaar of wat later, bronnen hebben het over 1902 of 1903, kwamen de eerste gedrukte songteksten uit die verwezen naar die moord. Er waren dus mensen die het lied speelden of zongen, maar daarvan werden in die tijd geen opnames gemaakt.

Op Thanksgiving Day 1909 verleende de gouverneur van Missouri Lee Shelton volledige gratie. Tegen die tijd doken er in het hele zuiden volksversies van het Stagger-Lee lied op. Waar het “Stagger” vandaan komt is niet duidelijk. Waarschijnlijk verbasterde het van “Stack” tot allerlei varianten daarop.

Weer een jaar later ontving de beroemde musicoloog John Lomax een gedrukt exemplaar van wat “The Ballad of Stagalee” werd genoemd. Hij kreeg het van een vrouw uit Texas die erbij zei dat dit lied “gezongen wordt door Afro-Amerikanen die op de dijk werken terwijl ze rivierschepen laden en lossen”.

In 1911 belandde Lee Shelton weer in de gevangenis. Hij had een man vermoordde bij wie hij had ingebroken. Vermoedelijk onder politieke druk kreeg hij vrij snel weer gratie. Maar voordat hij vrijkwam overleed hij aan tuberculose.

De officiële beschuldiging

In de jaren twintig werden de eerste commerciële versies van “Stagger Lee” opgenomen. Ma Rainey en haar band (met een jonge Louis Armstrong) namen in 1925 “Stack O’Lee Blues” op. Duke Ellington nam een versie op in 1927, en in 1928 nam Mississippi John Hurt op wat wellicht de beroemdste en meest iconische versie van “Stagger Lee” aller tijden is:

Police officer, how can it be?
You can ‘rest everybody but cruel Stack O’ Lee
That bad man, oh, cruel Stack O’ Lee

Billy de Lyon told Stack O’ Lee, “Please don’t take my life,
I got two little babies, and a darlin’ lovin’ wife”
That bad man, oh, cruel Stack O’ Lee

“What I care about you little babies, your darlin’ lovin’ wife?
You done stole my Stetson1 hat, I’m bound to take your life”
That bad man, cruel Stack O’ Lee

…with the forty-four
When I spied Billy de Lyon, he was lyin’ down on the floor
That bad man, oh cruel Stack O’ Lee

“Gentleman’s of the jury, what do you think of that?
Stack O’ Lee killed Billy de Lyon about a five-dollar Stetson hat”
That bad man, oh, cruel Stack O’ Lee

And all they gathered, hands way up high,
at twelve o’clock they killed him, they’s all glad to see him die
That bad man, oh, cruel Stack O’ Lee

Mississippi John Hurt (foto: jaren ’60)

In 1931 zong folklegende Woodie Guthrie een versie van het lied, waarschijnlijk een bewerking van John Hurts versie, aangezien de tekst er erg op lijkt. Tijdens zijn veldopnames nam John Lomax het Stagger Lee-lied vaak op. Het werd overal en door verschillende groepen in het Amerikaanse Zuiden gezongen, van Texas tot de Appalachen, vaak in een gevangenis. Een aantal van deze opnames is te vinden in de Library of Congress waar Lomax voor werkte. Begin jaren 40 nam John’s zoon Alan Lomax een aantal versies op tijdens zijn eigen veldopnames. Alan had inmiddels het stokje van zijn vader overgenomen en zou zo mogelijk nog bekender worden. Het lied bleef bij velen tot de verbeelding spreken.

In 1958 bracht zanger Lloyd Price een versie uit met de simpele titel “Stagger Lee”. Het aanstekelijke nummer werd een grote hit en bereikte de nummer 1 positie in de Amerikaanse Billboardlijst. Dat had tot gevolg dat er nóg meer versies uitkwamen. Van tientallen werden het er enkele honderden.

In de jaren 60 werd Mississippi John Hurt herontdekt. Op de festivals waar hij in die tijd optrad speelde hij een variant op het Stagger Lee verhaal genaamd: “Stagolee”. Daarin speelt behalve Stack Lee ook Jesse James een rol. Ze spelen een kaartspel en beroven een kolenmijn.

In de film “Blacksnake Moan” uit 2007 speelt acteur Samuel L. Jackson het lied “Stack-O-Lee”. Hij wordt daar onder andere begeleid door Cedric Burnside (een kleinzoon van de bluesspeler RL Burnside). Jackson heeft overigens speciaal voor deze film gitaarlessen genomen.

Stagger Lee is letterlijk honderden keren bezongen. Het verhaal is verfilmd, kwam in gedichtvorm uit en zelfs in een stripverhaal. In elke generatie en in bijna elke muziekvorm komt Stagger Lee terug. Grote namen zongen en speelden het en het verhaal van “Stack” Lee en Billy Lyons spreekt tot op de dag van vandaag tot de verbeelding.

Op de website Staggerlee.com proberen ze een complete lijst van alle versies bij te houden.

muziek:

Mississippi John Hurt – Stack O’ Lee (1928)