De Anthology of American Folk Music

Bronnen:

Britannica.com
Wikipedia.org (Engels)

De Anthology of American Folk Music is een invloedrijk verzamelalbum uit 1952. Deze compilatie werd samengesteld door de excentrieke kunstenaar en muziekverzamelaar Harry Everett Smith . Het is een zesdelige serie waarop Amerikaanse folk-, blues- en countryopnamen uit de jaren 20 en 30 te beluisteren zijn. Het betreft hoofdzakelijk muziek waarvan het grote publiek het bestaan al lang vergeten was. De collectie wordt beschouwd als een sleutelmoment in de heropleving van de Amerikaanse folkmuziek in de jaren 1950 en 1960.

Harry Smith

Harry Everett Smith (1923-1991) was een Amerikaanse archivaris, filmmaker, schilder, folklorist en mysticus. Hij is bekend geworden als sleutelfiguur in de Amerikaanse avant-gardecultuur en ook als samensteller van de Anthology of American Folk Music.

Harry was een fascinerend persoon. Hij groeide op in de staat Washington in een gezin dat meende dat alle religies en alle mensen in feite gelijk en met elkaar verbonden zijn. Al op jonge leeftijd raakte hij gefascineerd in de Esoterie: een verzamelnaam voor spirituele kennis en wijsheden die niet algemeen bekend zijn. Je zou kunnen zeggen dat hij zocht naar verborgen waarheden over het leven, de ziel en het universum. Als tiener maakte hij geluidsopnames van ceremonies bij enkele inheemse volkeren bij hem in de buurt. Eenmaal op de universiteit begon zijn verzamelpassie voor traditionele Amerikaanse 78-toerenplaten. Hij had er op een gegeven moment duizenden. Op verzoek van het beroemde Amerikaanse platenlabel Folkways Records stelde hij in 1952 een verzameling van 84 opnames uit de periode 1926-1934 samen. Folkways is een platenlabel dat in 1948 werd opgericht om muziek en alledaagse geluiden uit de hele wereld te verzamelen.

Op de driedelige verzameling staan liederen per thema gegroepeerd: ballads, sociale muziek en liederen met thema’s als water, vuur en lucht. De collectie beïnvloedde talloze andere artiesten waarvan Bob Dylan en Joan Baez toch wel de bekendste zijn. De verzameling groeide uit tot een kroniek van het oude en vergeten Amerika, de tijd waarin gewone mensen elkaars muziek voor het eerst konden beluisteren. In 1991 kreeg het eindelijk de verdiende erkenning toen er een Grammy-award vanwege de blijvende culturele invloed aan werd toegekend.

De Anthology

Zoals ik al zei is de verzameling opgebouwd uit 78-toerenplaten van eind jaren 20, begin 30. De drie dubbelelpees bevatten elk een aantal liederen met een bepaald thema. Elk deel weerspiegelt een ander aspect van de Amerikaanse volksmuziek. De onderwerpen lopen uiteen van moordballades tot dansbare muziek en religie. De oorspronkelijke dubbelelpees zaten in een hoes met een wat surrealistisch ontwerp en uitgebreide informatie. Elk van de hoezen had een andere kleur: rood, groen en blauw om er zo een eigen identiteit aan te geven.

In de jaren na het verschijnen van deze verzameling groeide de impact steeds verder. Het beïnvloedde een hele generatie muzikanten en onderzoekers door vergeten liederen voor een groot publiek toegankelijk te maken. De collectie fungeerde als basiswerk voor de Folkrevival van eind jaren 50, begin 60. Er werden talloze covers gemaakt en de reputatie van Harry Smith als visionair archivaris en kunstenaar werd gevestigd. In 2003 werd de Anthology opgenomen in het National Recording Registry vanwege haar culturele en historisch belang.

Historisch belang

Dat de verzameling van historisch belang is daar zijn veel muziekliefhebbers het wel over eens. Veel muziek komt uit een tijd dat nog heel weinig mensen een platenspeler of radio hadden. Vaak omdat ze zich die niet konden veroorloven of simpelweg omdat ze er geen wilden. Veel mensen uit het eind van de jaren 50 waren de muziek van eind jaren 20 al lang vergeten en hadden er ook geen platen (meer) van. Daarom was de verzameling van Harry Smith ook zo indrukwekkend. Hij had in feite wat niemand anders had. Hij redde veel muziek van de vergetelheid. Eindelijk konden de mensen luisteren en genieten naar muziek uit de tijd en de streek van hun ouders en grootouders. Ze genoten van die muziek en wilden zelf ook gaan zingen en spelen. Uiteindelijk bepaalden ze zo de koers van de moderne muziek.

De verzameling werd de motor achter de revival van de Folkmuziek van de jaren 50 en 60. Beginnend artiesten als Bob Dylan, Joan Baez en The Grateful Dead haalden er hun inspiratie uit. Dylan zei ooit dat het album zijn muzikale wereldbeeld veranderde. Harry Smith presenteerde de verzameling niet als curiositeit maar als kunst, met veel diepgang en mystiek. Het veranderde het beeld van de mensen op de muziek uit hun eigen achtergrond. Delta blues uit het zuiden, ballades uit het Appalachen gebergte, vroege country van het platteland en natuurlijk religieuze muziek zoals het thuis en in de kerk gezongen werd.

De vaak wat ruwe, directe stijl van de originele opnames inspireerde veel artiesten om authenticiteit boven perfectie te zetten. Een nummer récht uit je ziel, uit jouw streek of met jouw achtergrond wordt altijd beter gewaardeerd. Dat kun je vandaag de dag nog regelmatig horen.

Invloedrijke nummers uit de verzameling

1. Dick Justice – Henry Lee

Dit nummer heb ik in een eerder blog behandeld. Een donkere moordballade die onder andere Nick Cave inspireerde.

2. Mississippi John Hurt – Stackalee.

Een klassiek Amerikaans “outlaw-verhaal”. Hierin combineert John Hurt folk en blues. Het inspireerde talloze anderen binnen de folk en de blues. Op het onderwerp van dit nummer kom ik in een later blogje terug. Het betreft hier een waargebeurde moord in St. Louis, december 1895.

3. Georgia Turner – House of The Rising Sun (1937)

Ook een klassiek, legendarisch en vaak bezongen verhaal. Het betreft hier een van de oudste opgenomen versies van dit lied. De bekendste cover is natuurlijk die van The Animals uit 1964.

Bij dit lied is het niet meer na te gaan hoe oud het is en waar de oorsprong ervan ligt. Het is zelfs niet eens zeker waaróver het precies gaat. Er bestaan gedrukte versies uit het begin van de twintigste eeuw. Muziekwetenschappers vermoeden dat het nog veel verder terug in de tijd gaat, waarschijnlijk zelfs tot het Engeland van begin negentiende eeuw. De opname van Georgia Turner dateert uit 1937 en werd opgenomen door Alan Lomax. Dat er mogelijk een connectie met Engeland is schijnt te komen door de opbouw van het lied. Het vertoont overeenkomsten met oude Britse volksballades. Vandaar dat onderzoekers denken dat het oorspronkelijk uit Engeland of lerland komt. Kolonisten hebben het vervolgens mee naar Amerika genomen waarna de connectie met New Orleans tot stand kwam.

Het grote vraagteken in dit lied is: wat was het “House of the Rising Sun”? In de tekst wordt gezongen: “There is a house in New Orleans…” en “It’s been the ruin of many a poor boy…”. Er bestaan nogal wat theorieën over de tekst.

1. Het zou om een bordeel kunnen gaan. Niet verwonderlijk natuurlijk als je bedenkt dat het met zeevaarders mee naar Amerika gekomen is. Dit is de meest gangbare theorie. In de 19de eeuw werden bordelen vaak omschreven als “house”.
2. Het betreft een gokhuis of kroeg. Ook hier is natuurlijk een connectie met zeelui. Het gaat hierin om drank, gokken en het morele verval daardoor.
3. Het zou ook om een vrouwengevangenis kunnen gaan.

Er is echter nergens sluitend historisch bewijs te vinden of er daadwerkelijk een “House of the Rising Sun” geweest is. Er wordt dan ook niet gedacht dat het verhaal ooit echt gebeurd is. Je zou het meer kunnen zien als een waarschuwing: “let op met verleidingen voor je je eigen ondergang beleeft”.

Het grappige is dat er door de jaren heen mannelijke en vrouwelijke versies waren. Van oorsprong werd het vanuit een vrouwelijk perspectief gezongen. “It’s been the ruin of many a poor girl…”. Pas later werd het vanuit een mannelijk perspectief gezongen.

Tijdens de twintigste eeuw groeide de populariteit van het nummer. Beroemde folkzangers als Woody Guthrie en Bob Dylan zongen het al vóórdat The Animals de beroemdste versie maakten. Hun elektrisch gespeelde versie werd een wereldhit en wordt gezongen vanuit het mannelijke perspectief.

De versie van de Callahan Brothers (getiteld: “Rounder’s Luck”) is zelfs nog een paar jaar ouder: 1935. Het is mijn favoriete versie van dit beroemde lied.

4. Blind Lemon Jefferson – See That My Grave Is Kept Clean

Een diepgaand bluesnummer dat veel muzikanten beïnvloedde, niet alleen in folk maar later ook in rock.

5. Mississippi John Hurt – Frankie

Een prachtige moordballade gezongen met de heerlijk zachte stem van John Hurt. Een mooi voorbeeld van een persoonlijk volksverhaal. Dat Mississippi John Hurt twee keer op de verzameling staat is geen toeval. Hij bekleedt een bijzondere positie binnen de blues en de folk. Zijn stijl is heel anders dan veel andere bluesmuzikanten. Hij zingt zacht, warm en melodieus en hij heeft een prachtige, complexe manier van gitaarspelen. Hij heeft een warme vriendelijke manier van zingen en is een genot om naar te luisteren. John Hurt nam in 1928 een handvol platen op. Toen een jaar later de grote depressie toesloeg verdween hij in de anonimiteit. Jarenlang werkte hij als boer in Avalon, Mississippi. Pas begin jaren 60, toen de folk in opkomst was, werd John Hurt herontdekt. Jonge muziekliefhebbers besloten naar Avalon te gaan omdat hij daar ooit over gezongen had. “Avalon, my hometown, always on my mind” (Avalon Blues, 1928). Ze vonden hem en namen hem mee naar de beroemde folkconcerten van begin jaren 60. Zijn rustige, bescheiden uitstraling maakte diepe indruk op het jonge publiek.

Zijn mooie en technisch ingewikkelde speelstijl beïnvloedde veel jonge gitaristen uit onder andere uit de folk en de country-blues. Zijn invloed is tot op de dag van vandaag bij veel singer-songwriters te horen.

6. The Carter Family – John Hardy was a Desperate Little Man

De Carter Family mag niet ontbreken in dit lijstje. Hun invloed op de moderne muziek is enorm. Ze stonden met hun eenvoudige plattelandsmuziek aan de wieg van de Country en aan de Bluegrass. Ze vormen een fundament voor de moderne muziek. Bijzonder is dat ze nooit roem of rijkdom zochten. Ze maakten muziek omdat ze dat leuk vonden en puur en alleen om anderen ermee te vermaken. Daardoor werden ze uiteindelijk toch beroemd, maar volgens mij zijn ze er nooit écht rijk mee geworden.

7. Furry Lewis – Kassie Jones (Casey Jones)

De titel werd bij de opnamesessie verkeerd gespeld. Het gaat hier wel degelijk om de legende van de treinmachinist Casey Jones. Een veel bezongen onderwerp. Dit is een van de bluesversies van dit nummer.

De verzameling is vandaag de dag ook nog gewoon verkrijgbaar. Het kost je wel een paar centen maar dan heb je ook wat:

Anthology of American Folk Muziek op Bol.com

Johnny Joosse, 3 april 2026