Blind Willie Johnson was een arme, blinde prediker en gospelzanger die het grootste deel van zijn leven doorbracht op de straathoeken in sombere stadjes in Oost-Texas. Daar preekte hij en zong voor de mensen die toevallig voorbij kwamen. Wat we over deze bijzondere man weten is niet zo veel. Ook is onduidelijk wat er eigenlijk waar is van de verhalen. Als hij zelf zou horen hoe bekend hij vandaag de dag is en dat zijn naam op platen, cd’s, films en zelfs in de ruimte beland is zou hij geschokt en misschien wel boos zijn. Hoe dan ook, hij heeft een grote invloed gehad op veel bluesspelers die na hem kwamen en zijn naam is behoorlijk bekend.
De enige foto van Blind Willie Johnson (uit 1927)
Willie Johnson werd kort na de eeuwwisseling geboren op een boerderij in de buurt van Temple, Texas. Zijn moeder overleed toen hij 3 of 4 jaar oud was en zijn vader hertrouwde kort daarna. De jonge Willie voelde zich al op jonge leeftijd aangetrokken tot religie, en al toen hij slechts vijf jaar oud was, vertelde hij zijn vader al dat hij predikant wilde worden.
Toen hij zeven was werd hij blind. Het meest gehoorde verhaal daarover is dat zijn stiefmoeder een pan loogwater (al dan niet per ongeluk) in zijn gezicht gooide omdat ze ruzie met zijn vader had. Die had haar namelijk geslagen omdat hij vermoedde dat ze vreemd ging. Willie heeft zelf overigens ooit gezegd dat die blindheid te wijten was aan het kijken naar een zonsverduistering.
In die tijd was het voor een arme zwarte Amerikaanse jongen een ramp om blind te zijn. Je kon niet alle werkzaamheden uitvoeren en er was totaal geen hulp. Johnson had echter geluk, want hij had aanleg voor muziek.
Van een grote oude sigarenkist maakte hij zelf zijn eerste gitaar. Toen hij mocht zingen en spelen bij kerkdiensten bleek al snel dat zijn muziek een sombere toon had door de eenzaamheid en wanhoop die er in zat. Al op jonge leeftijd ging hij in het stadje de straat op om daar te zingen en te spelen. Soms ging hij met zijn vader naar een naburig stadje. Pa werkte daar en intussen speelde zoon Willie op straat zijn muziek.
Ergens aan het begin van de jaren twintig trouwde Willie voor het eerst. Zijn vrouw heette ook Willie: Willie Harris. Ze zong samen met hem op straat en begeleidde hem later ook op enkele van zijn opnames. Rond 1927 was hij naar Dallas gereisd en op een dag, terwijl hij al zingend aan het wandelen was, hoorde hij achter zich een zachte vrouwenstem meezingen met het oude religieuze lied “If I Had My Way, I’d Tear This Building Down”. De eigenares van de stem was een jonge vrouw genaamd Angeline.
Ze nam Johnson mee naar huis, waar ze samen liedjes zongen waarbij zij hem begeleidde op de piano. Ze gaf hem eten en al de volgende dag trouwden ze. Het is onduidelijk of het huwelijk met de eerste mevrouw Johnson ooit een wettelijk erkend huwelijk was, maar het lijkt erop dat hij in ieder geval een tijdje twee echtgenotes had.
Terwijl hij in Dallas was ontmoette hij een talentscout van Columbia Records, die wel wat commerciële mogelijkheden voor Johnsons muziek zag. Op 3 december 1927 nam Blind Willie Johnson zes nummers op, waaronder “If I Had My Way, I’d Tear This Building Down” de spookachtige, woordloze klaagzang “Dark Is The Night And Cold The Ground”.
If I had my way I’d tear the building down
Dark Is The Night And Cold The Ground
het labeltje van zijn beroemd geworden nummer
Deze platen werden goed ontvangen en Johnson werd door een criticus geprezen voor zijn “…woeste, gekwelde en afschuwelijke kreten en gegrom en zijn geïnspireerde gitaarspel.” Achteraf gezien worden deze eerste opnames over het algemeen als zijn beste gezien.
Het maken van populaire platen had weinig invloed op zijn levensstijl. Samen met zijn vrouw Angeline zwierf hij van stad naar stad waar ze op straat de kost verdienden. Na de geboorte van hun eerste kind, kocht het echtpaar in december 1928 een huis. Ze namen nog vier nummers op voor Columbia in Dallas. Bij deze opnames zong zijn eerste vrouw de tweede stem. Blijkbaar zagen ze elkaar nog.
Keep Your Lamp Trimmed And Burning
De daaropvolgende december (1929) bracht de platenmaatschappij Johnson naar New Orleans voor een nieuwe opnamesessie. Angeline ging deze keer niet met haar man mee, en een vrouw uit een kerk in New Orleans werd gevraagd om met Johnson te zingen tijdens deze opnamesessie.
Het zeer populaire en veelvuldig gecoverde “Let Your Light Shine on Me” was een van de nummers die tijdens de opnamesessie in New Orleans werden opgenomen. Nadat hij de opnames had afgerond, bleef Johnson nog enkele weken in New Orleans.
Let Your Light Shine on Me:
.
Op een van die dagen stond hij te spelen voor het douanegebouw bij de Mississippi. Hij zong daar onder andere: “If I Had My Way etc”, wat een vertelling van het verhaal van Samson en Delilah uit de Bijbel is. Net toen hij bij het gedeelte kwam dat luidt: “Als ik mijn zin had, zou ik dit gebouw afbreken”, liep er toevallig een agent voorbij. De agent dacht dat Johnson het douanegebouw bedoelde en probeerde hem te arresteren, maar gelukkig zag hij bijtijds dat Willie een onschuldige blinde muzikant was.
In totaal nam Blind Willie Johnson slechts dertig nummers op, maar zijn platenverkoop was gelijk aan die van andere bekende gekleurde artiesten uit die tijd zoals: Bessie Smith en Ethel Waters.
In april 1930 maakte hij in Atlanta zijn laatste opnames. Daarna ging hij weer terug naar Texas waar hij de rest van zijn leven met zijn gezin doorbracht. Hij verdiende de kost zoals hij altijd had gedaan: zingen op straathoeken, in kerken en bij andere religieuze bijeenkomsten.
Vlak daarna sloeg de Grote Depressie toe. Diverse platenmaatschappijen waaronder ook Columbia kwamen in grote financiële problemen. Het betekende een einde voor eventuele nieuwe opnames voor Blind Willie.
In de winter van 1949 brak er brand uit in het huis van de Johnsons. De brand werd weliswaar geblust voordat het huis volledig verwoest was, maar zijn meest waardevolle bezit, zijn gitaar, ging verloren. Omdat ze nergens anders heen konden bleven ze in het beschadigde huis. Doordat hij sliep op een koud en doorweekt bed kreeg hij een longontsteking. Hij overleed een paar dagen later.
De carrière van Blind Willie Johnson was kort. Hij speelde nooit in concertzalen of voor een groot publiek. Desondanks was zijn invloed groot en blijvend. Hij beïnvloedde veel bluesspelers en dat zal nog lange tijd zo doorgaan.
De bekende Texaanse bluesmuzikant Mance Lipscomb zei ooit dat Blind Willie Johnson op een oude verroeste gitaar speelde. “Die was zo oud en afgetrapt dat de gaten erin zaten. Misschien had hij hem ooit van iemand cadeau gekregen”.
Wat Blind Willie Johnson ook speelde, hij speelde het voortreffelijk. Vooral wanneer hij een slide gebruikte was hij soepel, verfijnd en krachtig. Zijn gitaarsnaren vormden een tweede stem, en hij gebruikte vaak een techniek die gebruikelijk werd bij Delta Blues gitaristen: niet het einde van een zin zingen, maar het de gitaar het laten zingen.
Ry Cooder – Dark was the night
Een van de redenen dat “Dark Is The Night And Cold The Ground” uit 1927 zo beroemd werd is het feit dat de opname op de gouden elpee staat die in 1977 de ruimte in gelanceerd werd. Samen met onder andere Chuck Berry’s “Johnny B Goode” en een stuk van Beethoven werd het de ruimte in gestuurd met het ruimteschip Voyager 1. De plaat bevat verder geluiden en muziek die de diversiteit van het leven op aarde vertegenwoordigen. Daardoor reist Blind Willie Johnson’s muziek door heel het heelal en blijft de opname voor eeuwig bestaan. Het nummer is geselecteerd door de ruimtevaartdeskundige Carl Sagan. Hij wilde hiermee aan eventuele buitenaardse wezens de menselijke emotie van “eenzaamheid en kwetsbaarheid” te laten voelen. Momenteel reist de ruimtesonde op een afstand van ruim 25 miljard kilometer van de aarde. Hij vliegt met een snelheid van ongeveer 17 kilometer per seconde (circa 61.000 kilometer per uur). De afstand die hij heeft afgelegd is ongeveer 43 miljard kilometer.
De gouden elpee van de Voyager
.
Bronnen:
Financial Times
Wikipedia (Engels)
KC Blues Society
.
Johnny Joosse, 12 september 2026